Yozgat’ta, özel sektör tarafından Boğazlıyan ilçesine bağlı Yenipazar beldesi Eğlence köyünde bakır, kurşun, çinko, altın ve gümüş madeni yataklarının bulunduğu belirlenen bölgeyi kiralayarak, fizibilite çalışmaları yaptıran şirket tarafından 24 milyon ton civarında çeşitli madenleri içeren cevher damarına rastlanıldı.

Eğlence köyündeki maden arama çalışmalarına 2005 yılında başlandığı, daha önce de aynı bölgede başka firmalar tarafından etüt çalışması yaptığı bildirildi.

Yozgat ile birlikte Çanakkale ve Balıkesir’de toplam büyüklükleri 20 milyar doları aşan altın rezervlerinin olduğu belirtildi.

Yozgat Yenipazar, Çanakkale Kirazlı, Balıkesir Gedik Tepe’de maden yataklarının bulunduğu, bunların 1 veya 2 yıl içinde işletmeye açılabilecek durumda oldukları bilgisi paylaşıldı.

Teklif, Kanada'nın en büyük madencilik şirketi olan Teck Resources'ın çelik imalatına yönelik kömür üretimi bölümünün satın alınmasını içeriyor.

Teck Resources da yaptığı açıklamada, Glencore'un teklif veren şirketlerden biri olduğunu teyit etti.

Şirketler, satın almanın ekonomik büyüklüğüne ilişkin rakam paylaşmadı.

Dünyanın en büyük doğal kaynaklar şirketlerinden biri olan Glencore, 35'ten fazla ülkede 60'ın üzerinde emtianın üretim ve ticaretini gerçekleştiriyor.

Şirketin 2022 faiz, amortisman ve vergi öncesi karı 34,1 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Bankaya göre, başta demir cevheri ve kalay olmak üzere tüm metal fiyatları bu çeyrekte yükselmiştir.

Banka, "Ancak, bu iyimserlik azalmıştır ve fiyatların çoğu, çeyreğin sonunda Ocak ayındaki yüksek seviyelerinden gerilemiştir" demiştir.

Çin'in çelik sektöründen gelen güçlü talep nedeniyle demir cevheri fiyatları kalan tek sağlam fiyattır.

Dünya Bankası'nın Prospects Group Baş Ekonomisti Valerie Mercer-Blackman, "Yılın başlarında biraz artan metal fiyatlarının, öncelikle zayıf küresel talep ve iyileşen arz nedeniyle geçen yıla göre %8 düşmesi beklenmektedir" demiştir.

Dünya Bankası'nın Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre, metal fiyatlarının 2023'te %8 ve 2024'te %3 daha düşeceği tahmin edilmektedir.

Bankaya göre, uzun vadede enerji geçişi, başta lityum, bakır ve nikel olmak üzere bazı metallere yönelik talebi anlamlı ölçüde artırabilir.

Baz metal indeksi ve demir cevheri fiyatları

(Ocak 2019 – Ocak 2023)

Geçici darboğazların çözülmesiyle birlikte üretimdeki toparlanmanın 2023'te alüminyum fiyatlarını %11 oranında düşürmesi beklenmektedir.

Bakır fiyatlarının 2023'te 2022'ye kıyasla %4 ve arz koşulları iyileştikçe 2024'te %6 daha düşeceği tahmin edilmektedir.

Nikel fiyatlarının 2023'te yaklaşık %15 düşeceği tahmin edilmektedir. Enerji fiyatlarının düşmesi ve Avrupa’da çoğu izabe tesisinin yeniden faaliyete geçmesi ile birlikte çinko fiyatlarının bu yıl %20 düşeceği tahmin edilmektedir.

Mercer-Blackman, "Ancak uzun vadede, enerji geçişi bazı metallere, özellikle lityuma, bakıra ve nikele yönelik talebi anlamlı ölçüde artırabilir" demiştir.

Gelecekteki büyüme beklentilerine ilişkin artan belirsizlik, enflasyona ilişkin süregelen endişeler ve ilk çeyrekteki finansal stres nedeniyle güvenli liman talebinin artışı ile değerli metal fiyatlarının 2023'te %6 artması beklenmektedir.

Kömür fiyatlarının 2023 yılında %42 oranında düşmesi beklenmektedir.

Gün geçmiyor ki başka ülkelerde yaşanan problemlere keşke bizde de olsa demeyelim. Bu ülkelerden birisi olan Finlandiya’da yenilenebilir kaynaklardan o kadar çok elektrik üretildi ki elektrik fiyatı 0’ın altına geriledi. Ancak bu öyle düşündüğünüz gibi abonelere para verileceği anlamına gelmiyor.

Avrupa büyük bir enerji krizinin eşiğindeyken Kuzey Avrupa ülkesi Finlandiya, geçtiğimiz yıllarda yenilenebilir enerji odaklı dönüşüm süreci başlatmıştı. Rüzgar gülleri ve su akıntılarından faydalanan hidroelektrik santralleri ile birlikte; ülkedeki enerji üretimi zirveye ulaştı. Hatta o kadar fazla üretildi ki Finler, bu bolluk sebebiyle bedavadan biraz pahalı elektrik kullanmaya başladılar. 

Gelinen noktada Finli yetkililer, yenilenemeyen kaynaklarla elektrik üretilen tesisleri kapatmayı, elektrik tüketimini depolanan enerjiden sağlamayı düşünüyor. Bir başka değişle sudaki akıntıyı durduramayacakları için hidroelektrik santralleri çalışmaya devam edecek ancak termik ve nükleer santraller, talep fazlası üretim nedeniyle ve geçici olarak kapatılmak üzere. 

Finlandiya’da elektrik kaç para, Türkiye ile fiyat farkı ne kadar?

Finlandiya’daki elektrik fiyatı 1 kWh başına haneler için 0,04 euro, iş yerleri için de 0,18 euro seviyesinde. Güncel kur üzerinden TL cinsine çevirdiğinizde bu rakamlar kulağa yüksek gelebilir, ancak söz konusu fiyatları ülkenin kullandığı birim üzerinden düşünmemiz gerekiyor.

Türkiye’de 1 kWh elektrik fiyatı 1,48 TL’den başlıyor, eğer aylık toplam tüketim 240 kWh üzerinde ise bu rakam 2,22 TL’ye yükseliyor. Yani bir başka deyişle ülkemizde elektrik en ucuz 1,48 birimken Finlandiya’da 0,04 birim. Ayrıca Finlandiya’da ortalama aylık gelir 3807 euro seviyesinde (Trading Economy).

Finlandiya'da elektrik fiyatları nasıl bu kadar düştü?

Kaynaklara göre bunun iki farklı sebebi var. Rusya - Ukrayna Savaşı nedeniyle Finlandiya halkı, elektrik tüketimini sınırlayarak tasarruf yoluna gitti. Diğer neden ise ülkedeki yenilenebilir enerji odaklı dönüşüm. Ülkede inşa edilen hidroelektrik santralleri, ilk bahar aylarında olmamız sebebiyle artan su debileri, hidroelektrik santrallerinin yüksek kapasiteyle üretim yapmasını sağladı.

Elektrik fiyatı negatife düşen Finlandiya’daki aboneler, fatura ödemeye devam edecekler: Peki neden? 

Ülkenin ulusal elektrik dağıtım şebekesini yöneten şirket Fingrid’in CEO’su Jukka Ruusunen, vatandaşların negatife dönen ham fiyatlar yerine önceden belirlenen piyasa fiyatı üzerinden ödeme yaptıklarını belirtiyor. Buradan elde edilen gelir elektrik enerjisinin kendisini karşılamak için değil, dağıtım ve organizasyon masrafları için ödeniyor. Bunu bir bakıma Türkiye’deki faturalara yansıtılan sabit vergi ve ödemeler gibi düşünebilirsiniz. 

“Geçtiğimiz kış insanlar daha fazla elektriği nereden bulacağımızı konuşuyorlardı. Şimdi üretimi nasıl sınırlayacağımızı tartışıyoruz. Bir zorluktan diğerine geçiş yapmış durumdayız.” 

Açıklamalarına elektrik üretiminin sınırlandırılması sorunu ile yüzleştiklerini belirterek devam eden Ruusunen, 2035 yılına dek tüm enerji kaynaklarının yenilenebilir olacağını hatırlattı. Ancak ülkede bunun 2027 yılında da mümkün olabileceği söyleniyor. 

İlkbaharda yaşanan beklenmedik su hareketliliği sebebiyle hidroelektrik santrallerinin aşırı üretim yaptığını, su akışını durduramadıkları için bu üretimi de sınırlayamadıklarını söyleyen Ruusunen; kârlı olmayan üretim kollarını piyasadan kaldırmayı planladıklarını belirtiyor. İşte bu sebeple ülkede faaliyete geçen yeni nükleer santral dahil yenilenebilir olmayan kaynakların üretimi geçici olarak durdurulabilir.

İzmir tarihinin en büyük raylı sistem yatırımı olacak Üçyol-Buca Metro hattında çalışmalar devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin kendi kaynaklarıyla inşa edeceği, Üçyol-Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü-Çamlıkule arasında 13,5 kilometrelik 11 istasyonla hizmet verecek Üçyol-Buca Metrosu’nda tünelleri kazacak ilk Tünel Açma Makinesi (TBM)  geldi. Başkan Soyer, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Özgür Ozan Yılmaz ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistemler Dairesi Başkanı Mehmet Ergenekon ile birlikte Buca Koop'ta incelemelerde bulundu.

Twitter’da yaptığı “Buca'da köstebek görüldü” paylaşımının bir hayli merak uyandırdığını belirten İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, şunları söyledi:

“Devasa bir köstebek. Bu bizim metro hatlarında tünel açmak için kullandığımız dev makine. Buca Metrosu yapımında 3 TBM kullanılacak. Bunlardan birisi şu anda burada. TBM'nin aşağı inmesi için kazık çalışmaları yapılıyor bir yandan da. 325 kazık çakılacak. Şu an 110 kazık çakıldı. Bir yandan da diğer istasyonlarda çalışmalar başladı. Buca Metrosu İzmir tarihinin en büyük ölçekli ve pahalı projesi. Sadece 450 milyon euro tutarında tünel kazma, inşaat maliyeti var. 305 milyon euro civarında da trenlerin alımıyla ilgili maliyet söz konusu. Dev bir bütçesi var.  İyi haber şu ki para şu anda cebimizde. İnşaatın tamamlanması ve vaktinde bitirilmesiyle ilgili hiçbir tereddütümüz yok. Ödemesi tıkır tıkır yapılıyor olacak.

"2026 YILININ İLK AYLARINDA BU HATTI BİTİRMEK İSTİYORUZ"

“2026 yılının ilk aylarında bu hattı bitirmek istiyoruz. 13,5 kilometrelik bu hat, 11 istasyondan oluşuyor. Günde 400 bin yolcu taşımayı hedefliyoruz. Dünyanın en verimli projelerinden biri olacak. Bu 400 bin yolcu yılda 45 milyon euro civarında bir işletme getirisi anlamına geliyor. 2026'da tamamlayıp işletmeye aldığımızda işletme geliri elde ederken sağladığımız finansmanın geri ödemesi başlayacak. Kimsenin cebinden para çıkmadan, hiçbir vatandaşımızın cebinden para çıkmadan, Büyükşehir Belediyesi'ni hiçbir şekilde etkilemeden kendi kendine dönen, maliyetini karşılayan proje olacak.”

Metronun Buca trafiğini büyük ölçüde rahatlayacağını söyleyen Başkan Soyer, şöyle devam etti:

"İZMİR'İ DEMİR AĞLARLA ÖRMEYE DEVAM EDECEĞİZ"

“İzmir'in en kalabalık ve trafiğin en sıkışık olduğu ilçelerden biri Buca. Burada yer üstündeki lastik tekerlekli toplu taşıma araçlarının güzergahlardan çekilmesi ve yolcunun tamamen metroya aktarılması hem yer üstündeki trafiği hafifletmiş olacak hem de vatandaşlarımıza çok daha ucuz, konforlu seyahat imkanı verecek. Çok gururlu ve mutluyuz. Türkiye'nin kasvetli kaotik ortamında biz tıkır tıkır çalışmaya devam ediyoruz. İzmir tarihinin en büyük projesi tam takviminde, öngörüldüğü şekilde yürümeye devam ediyor. TBM’in günde yaklaşık 20 metre tünel açmasını öngörüyoruz, 3 TBM devreye girdiğinde daha da hızlanacağız. İzmir için çok mutlu ve umutluyuz. İzmir'i demir ağlarla örmeye devam edeceğiz.”

İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Özgür Ozan Yılmaz da “Zor dönemlerde ciddi bir yatırım. Önümüzdeki yıllarda Buca'da ulaşım anlamında ciddi  yatırımlarımızı devreye alacağız. 2025 yılında Buca Tüneli'miz ardından Buca Metrosu” diye konuştu.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistemler Dairesi Başkanı Mehmet Ergenekon ise şunları dile getirdi:

“Hedefimiz Buca'daki vatandaşlarımızı çok fazla sıkıntıya sokmadan çalışmaları yürütmek. İnce eleyip sık dokuyarak şantiyelere giriyoruz. Çok hızlı bir şekilde metro hattı çalışmalarımız ilerliyor. Bu yatırımı süresinde hatta iş bitim tarihinden önce tamamlayacağımızı düşünüyoruz.”

Firmaların Akıllı Geri Kazanım Birimi (IRU) projesi, Rio Tinto Group'un sürdürülebilir su arıtma mücadele programından fon almıştır ve bu durum kendilerine üç yıl içinde 2 milyon $'a kadar eş finansman sağlayabilir. Weeefiner metal geri kazanımı ve su arıtma çözümünden sorumlu olurken, Sensmet sürekli proses kontrolü sağlamak için çevrimiçi ölçüm teknolojisiyle ilgilenecektir.

Weeefiner CEO'su Mikko Hänninen bir medya açıklamasında, "Bugüne kadar, maden sahalarındaki su arıtma yöntemleri, kireç gibi büyük miktarlarda kimyasallar gerektiren ve ağır karbon ayak izini temsil eden çökeltme yoluyla dekontaminasyona odaklanmıştır. Bu süreç aynı zamanda kirletici maddeler içeren ve başka bir bertaraf etme sorununu temsil eden çamur üretir. Weeefiner'da, yüksek ölçüde seçici 4D Scavenger teknolojimiz, çözünmüş metalleri yeniden kullanım için hedeflemek ve çıkarmak için tasarlanmıştır. Bu durum da işlem sonrası su arıtma yükünü anlamlı ölçüde azaltır. Madencilik tesisleri, aynı anda yasal gereklilikleri karşılarken sürdürülebilir ham maddeler üretmek için IRU'yu kullanabilecektir.” demiştir.

Sensmet ise hidrometalürjik süreçlerde ve maden sularında Ni, Co, Li, Mn ve Cu gibi çözünmüş metal konsantrasyonlarının gerçek zamanlı, eş zamanlı ölçümünü sağlayan µDOES analiz cihazını devreye sokacaktır.

Sistem, laboratuvar endüktif olarak birleştirilmiş plazma optik emisyon spektroskopisiyle benzer  analitik performansla, ancak sürekli ve tam otomatik endüstriyel süreç izlem için gereken sağlamlıkla ölçüm sürecini düzene sokmak için tasarlanmıştır.

Açıklamada, "µDOES, 4D Scavenger işleminden önce ve sonra metal konsantrasyonlarını ölçerek IRU'yu geliştirmektedir ve otomatik işlem optimizasyonuna olanak tanımaktadır" denmiştir.

Sensmet CEO'su Toni Laurila, µDOES analizörünün batarya geri dönüşümü ve üretim süreçlerinde metal konsantrasyonlarının gerçek zamanlı analizinin avantajlarını daha önce gösterdiğine, bu durumun sonucunda artan verimlilik, daha düşük maliyetler, daha yüksek verim ve iyileştirilmiş ürün kalitesi sağladığına dikkat çekmiştir.

Weeefiner ve Sensmet, hali hazırda sahada uygulanabilecek çözüm geliştirmek amacıyla Rio Tinto ile birlikte çalışmaktadır. Başlangıçta sentetik su, bakır, kobalt ve nikel gibi önemli metallerin etkili şekilde izlendiğini ve giderildiğini göstermek amacıyla Finlandiya'daki araştırma tesislerinde arıtılacaktır. Bu unsurların ortadan kaldırılmasının etkili olduğu kanıtlandıktan sonra Rio Tinto, benzer değerlendirmeden geçecek olan kapalı maden sahalarından örnekler sağlayacaktır.

Maden suyundan mineral çıkarma konsepti laboratuvarda kanıtlandıktan sonra, iki kapalı maden sahasında ilk değerlendirme için pilot üniteler geliştirilecektir.

Rio Tinto'nun kapanış araştırma ve geliştirme baş danışmanı Nick Gurieff, aşağıdakileri söylemiştir: “Bu proje, en heyecan verici inovasyon projelerimizden biridir ve aksi takdirde kaybedilecek olan stratejik metalleri geri kazanmamızı sağlayacağını ummaktayız. Örneğin, bir kilo bakırın geri kazanım maliyeti gibi önlemleri takip edeceğiz ve bu durum, bu yeni teknolojinin kendi kendini finanse edip edemeyeceğini belirlememizi sağlayacaktır. Ancak, birincil amaç bu değildir. Metalleri etkili şekilde uzaklaştırabilirsek, çevresel zorluk azaltılacaktır ve sonraki arıtma işlemi çok daha kolay olacaktır.”

Gurieff'e göre, bakır gibi stratejik metalleri atıktan geri kazanarak, IRU projesi olasılıkla daha döngüsel ekonomiye katkıda bulunacaktır ve dünya enerji ve ulaşım altyapısını karbondan arındırırken batarya metallerinin kullanılabilirliğini artıracaktır.

Saniyede 30 litre ve 65 derece sıcaklığa sahip jeotermal suyun ilçeye hayırlı olacağını kaydeden Bigadiç Belediye Başkanı İsmail Avcu, “Bigadiç'imizde 65 derece sıcaklığında termal kaynak bulundu. Saniyede 30 litre ve 65 derece sıcaklığa sahip jeotermal suyumuz İnşallah ilçemiz için hayırlı olur. Biz ilçemizin sadece bugününü değil 45-50 yıl sonrasını düşünüyoruz. Her geçen gün hedeflerine ulaşan bir ilçe konumuna geldik. Bir yandan devam eden projeleri tamamlarken, diğer yandan yeni projelerimizi hayata geçiriyoruz. " dedi.

25 Nisan günü, Türk anne ile kızı kahve içerken bahçeden, önce çarpma ardından da aşırı buhar çıkaran bir şeyin sesini duydular. Bahçeye çıkan aile üyeleri büyükçe bir delik keşfettiler.

Önce bunu bir gaz kaçağı patlaması ya da başka bir kimyasal reaksiyon sanan aile, itfaiyeye haber vermeyi düşündü.

MIKNATISLA TEST YAPTILAR

Baba Mahmut Şahin, “Ama kızlarım mıknatısla test yapılmasını istedi. Çünkü göktaşının, çarpmadan saatler sonra bile manyetik kaldığını biliyorlarmış. Normal kayalar ya da taşlar böyle olmuyor” dedi.

Mahmut Şahin, meteor parçasını kasada sakladıklarını duyurdu.

Evden alınan mıknatısların hemen taşa yapıştığını söyleyen baba Şahin, bahçelerine düşen göktaşının 3.7 kilo ağırlığında olduğunu ve Almanya dışından çok sayıda teklif aldıklarını en yüksek teklifin ise 200 bin Euro olduğunu açıkladı.

Bild Gazetesi’ne konuşan Mahmut Şahin, göktaşını bir kasada sakladıklarını, tabii ki başkaları tarafından görülüp incelenmesinin de önemli olduğunu söyledi.

ŞİMDİYE KADARKİ EN BÜYÜK PARÇA

Meteor Çalışma Grubu'ndan Carsten Jonas, bu göktaşının şimdiye kadar Schleswig Holstein eyaletine düşen en büyük göktaşı olduğunu ve 1962'de Kiel'e yaklaşık bir kilo ağırlığındaki bir göktaşının bir çatıya çarptığını açıkladı.

Mars ve Jüpiter arasındaki Meteroid Kuşağı'ndan gelen göktaşlarının, 25 Nisan'da Elmshorn üzerinde bir yağmur gibi düştüğünü ama o parçaların çok daha küçük olduğu belirtildi.

Günümüzün EV-Elektrikli Araçlarında yaygın olarak kullanılan bataryalarda önemli bir element olarak lityum metali, son yıllarda inanılmaz derecede “sıcak” emtia haline gelmiştir. Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırması'na göre, küresel tüketim 2021'den 2022'ye kadar yüzde 41 artmıştır.

Lityum fiyatları, iki yıllık meteorik artışın ardından 2023'te yüzde 65 düşerken, analistler, artan EV talebini karşılamak için halen yüzlerce yeni madene gereksinim duyulduğunu tahmin etmektedir.

Peki bu kritik öneme sahip yeni kaynak nereden gelmektedir ve Kanada bu kaynağın ekonomik potansiyelinden nasıl yararlanabilir?

Yukarıdaki resimde Kuzey Şili'deki Atacama tuz düzlüğündeki Rockwood lityum tesisinin tuzlu su havuzları ve işleme alanları görülmektedir.

Lityum nereden gelmektedir?

Lityum, doğada tek başına metal olarak bulunmaz, ancak kaynağın miktarları tipik olarak yer altı sert kaya ve tuzlu su yataklarından elde edilebilir.

Guelph Üniversitesi'nde beş ülkedeki lityum madenciliğini inceleyen bir araştırma ekibine liderlik eden siyaset bilimi profesörü Craig Johnson, sert kaya kaynaklarına genellikle geleneksel madencilik teknikleriyle erişilirken, tuzlu su lityumunun genellikle aylarca süren buharlaştırma işlemiyle ekstrakte edildiğini söylemiştir.

Johnson, sert kaya madenciliğinin arazi üzerinde uzun süreli etkileri olabileceğini ve tuzlu su çıkarmanın son derece su yoğun olduğunu, ancak ekosistemler, vahşi yaşam ve yakınlardaki topluluklar üzerindeki uzun süreli etkilerin iyi anlaşılmadığını söylemiştir.

Topluluk üyeleri ve araştırmacılar, bu uygulamaların potansiyel olumsuz etkileri konusunda endişelerini dile getirmiştir.

Araştırmacı, "Lityum çıkarmanın maliyetleri mevcuttur" demiştir.

Ekstraksiyon operasyonlarını kolaylaştırmak için yeni teknikler geliştirilmektedir, ancak Johnson bu tekniklerin henüz ölçeklendirilmediğini söylemektedir.

Maden nerede çıkarılmaktadır?

Johnson, dünyanın önde gelen lityum üreticisi Avustralya'nın çoğunlukla sert kaya madenciliği yaparken, bir zamanlar dünyanın en büyük üreticisi unvanını elinde tutan Şili'nin şu anda ikinci sırada olduğunu ve esas olarak buharlaşmayı kullandığını açıklamıştır.

2022'de Kanada, tahminen 500 ton lityum üretmiştir. Bu rakam, küresel lityum güç santralleri tarafından üretilen on binlerce tonun yanında gölgede kalan bir miktar olmuştur.

ABD Jeolojik Araştırması, tam miktar açısından, Şili'nin 9,3 milyon tonla dünyanın en büyük lityum rezervlerine veya kanıtlanmış maden yataklarına sahip olduğunu, Bolivya'nın ise 21 milyon tonla ülkeler arasında en fazla toplam lityum kaynağına sahip olduğunu, ancak bu yatakların madencilik potansiyelinin henüz kanıtlanmadığını belirtmektedir.

Enstitüye göre Endonezya'nın kobalt üretimi 2021'de 2.700 tondan 2022'de 9.500 tona yükselmiştir.

Kobalt Enstitüsü, "Endonezya, Avustralya ve Filipinler de dahil olmak üzere yerleşik üreticileri geride bırakarak ikinci en büyük kobalt üreticisi haline gelmiştir. Endonezya, 2030 yılına kadar kobalt üretimini 10 kat artırma potansiyeline sahiptir." demiştir.

Avustralya, geçen yıl 7.000 ton, ikinci en büyük üretici olduğu 2021'de ise 5.900 ton kobalt üretmiştir.

Geçen yıl Filipinler'deki üretim 5.400 ton olmuştur.

Geçen yılki toplam kobalt üretimi 198.000 ton olmuştur. Kobalt Enstitüsü yaptığı açıklamada, Kongo'nun payının 145.000 ton kobalt veya %73 olduğunu belirterek, küresel talebin 2022'de %13 artışla 187.000 tona yükseldiğini eklemiştir.

Enstitü, "Kobalt arzındaki artış devam etmiştir ve özellikle taşınabilir elektronik ürünlerde talep tökezlemiştir... Kobalt metal fiyatları Nisan zirvesinden yıl sonuna kadar yarı yarıya düşmüştür" demiştir.

CME Group'un kobalt sözleşmesi, geçen yıl fiyatların %60'tan fazla düşerek libre başına 15 $ olduğunu göstermektedir.

Enstitüden edinilen verilerin dökümü, 2021'de 56.000 ton veya %34 olan elektrikli araçların, geçen yıl 74.000 ton veya toplam talebin yaklaşık %40'ını oluşturduğunu göstermektedir.

Yeni arz eksikliğinin ötesinde, tezin temel kısmı, bakır talep tahminlerinin sürekli hızlanan enerji geçişi vaatlerine yanıt vermede yavaş görünmesi gerçeğidir. Wood Mackenzie'nin tahminlerine göre, elektrikli araç ("EV") içten yanmalı motorlu araçtan 3 kat daha fazla bakır gerektirmektedir. Otobüsler en az 10 kat daha fazlasını gerektirmektedir. Daha büyük ve daha ağır ulaşım araçları daha da fazlasını gerektirmektedir. Bu durum da Enerji Bakanı Jennifer Granholm'un tamamen elektrikli filo işleten ABD ordusuna destek vermesi konusunda kafa karışıklığına yol açmaktadır. Gereken bakır miktarı, olasılıkla bu belirli hedefin önündeki en küçük engellerden biridir, ancak her iki durumda da, insanlar bu hedeflere ulaşmak istiyorsa, bu tekliflerin her biri başka bir talep sıkışıklığıdır.

Araçlarda gereken ekstra bakır, özellikle Çin ve Hindistan kendi şebekelerini inşa ederken, şarjı her yerde hazır hale getirmek için gerekli olan elektrifikasyon girdilerinden önce gelmektedir. Çin'in şebeke gelişimi, konut sektöründeki gerilemeyi telafi etmeye yardımcı olarak, anlamlı ölçüde bakır talebini artırmayı başarmıştır. Emtia Stratejisti Michael Widmer, Bank of America'nın BAC +%2,7 2023 metal özet raporunda, "Bunu bir adım öteye taşıyarak... Çin'in şebeke harcamaları, ekonominin genelindeki zayıflığı telafi etmiştir: Gerçekten de, elektrik altyapısının inşası konut piyasasındaki zayıflığı tamamen telafi etmiştir," demiştir. Bu talep kaynağı, geniş elektrikli araçların benimsenmesi daha sağlam şebekelere bağlı olacağından artma potansiyeline sahiptir. Bakır, hangi güç kaynağının elektriği ürettiğine bakılmaksızın iletim için gerekli olduğundan, son anlaşmalarda bir faktör olan enerji geçişinde potansiyel olarak daha güvenli bir bahistir.

2022, bakır odaklı anlaşmaların başını çektiği madencilik alıcılarının altından çok baz metal anlaşmalarına harcama yapmasıyla dört yıllık trendin tersine döndüğünü göstermiştir. Bu anlaşmaların çoğu, keşif amaçlı olanlar yerine varlık üretmeye yönelik olmuştur. Alıcıların mevcut operasyonlar için daha fazla harcamaya istekli olması, insanların bakıra güvenmelerinin başka bir nedenini, özellikle de yeni geliştirme eksikliğini göstermektedir. Yeşil enerji geçişi için kritik olan projeler, ironik şekilde veya ne yazık ki, ESG nedenleriyle onaylanmamaktadır. On yıllık izin, şirketlerin gördüğü tedarik açığını azaltmaya yardımcı olmayacaktır ve dünyanın geri kalanı aynı şeyi fark ettiğinde, mümkün olduğu kadar çok üretim varlığını kontrol etmek istiyorlar gibi görünmektedir.

2023 bakır anlaşmaları, Glencore'un Teck Resources için yaptığı 22,5 milyar dolarlık spontan teklifin liderliğinde şimdiden 2022'nin ötesine geçmiştir. Sadece son birkaç ayda yapılan ek anlaşmalar, diğer bakır üreticileri ve varlıkları için Lundin Mining, BHP, First Quantum ve Hudbay Minerals tarafından önerilen satın almaları içermektedir. Glencore'un başarılı bir anlaşma sonrasındaki potansiyel planlarından biri, birleşik kömür işine son vermek ve dünyanın en büyük bakır üreticilerinden biri olmaya odaklanarak ilerlemeye devam etmek olacaktır. Dünya, araştırdığınız ve herkesi hakkında uyardığınız açığı fark ettiğinden, bakır üreticilerinin sonunda tam değer elde edeceğini düşünüyorsanız, bu plan büyük ölçekte stratejik anlam ifade etmektedir.

"ALDIĞIMIZ İLK VERİDE 12 METRELİK KOT FARKI VARDI"

Depremden 2 hafta sonra durumu görmek için şantiyeye geldiklerini anlatan maden ocağının İşletme Müdürü Fatih Özdemir, "Nereler yıkılmış? Nereler göçmüş? Ölçümlerini alıyorduk. Harita mühendisimizin kullandığı cihazımız var, direkt 4 uydudan ölçümler alıyor, aldığımız ilk veride baktık ki 12 metrelik bir kot farkı vardı. Ara ara kot farkının güncellemesini alıyoruz. İlk gördüğümüz 12 metrelik bir kot farkı vardı." dedi. Özdemir, maden ocağının güneybatı yönünde de 2,5 metrelik bir kayma tespit ettiklerini aktardı.

"GALERİLER YIKILMIŞ, İÇERİSİ ÇAMUR DOLMUŞ"

Daha sonra galerilerin durum tespiti için harita mühendislerinin ölçümler yaptığını anlatan Özdemir, "Sadece girişlerimiz ayaktaydı. Galerilerimizin yıkıldığını, su bastığını, içerinin çamur dolduğunu gördük." diye konuştu.

"DEPREMDEN 2,5 AY SONRA SADECE BİR OCAKTA ÜRETİME BAŞLADIK"

Özdemir, maden ocağındaki 4 galeriden sadece birinde üretime başlayabildiklerine işaret ederek, şunları kaydetti: "Zaten Adıyaman'da üretime yeni başlamıştık. 29 Aralık 2022'de üretime başladığımız 2 nolu bir ocağımız vardı. Orada yeni bir rezerv tespit etmiştik ve 1000 ton civarında üretim yaptık. 6 Şubat sabahı yıkıldı. Orada 2 yıllık bir hazırlık sonucunda daha yeni madene ulaşmıştık. Burası da aynı şekilde, 2022 yılının ağustos ayında üretime başladık. 7-8 aylık bir emek bir sabah hepsi depremin etkisiyle yıkıldı. Depremden 2,5 ay sonra sadece bir ocakta üretime başladık. Diğer ocaklarda, herhangi bir can kaybı falan vermemek, iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri açısından tehlikeli gördüğümüzden çalışmayı tamamen durdurduk. Yeni rezerv tespit ettiğimiz 2 nolu galeriden krom çıkartmak için yeni bir proje yapacağız. Oradaki cevheri farklı bir projeyle ile çıkartmayı planlıyoruz."

Öte yandan Özdemir, depremlerde maden ocağında göçmeler meydana gelmesine rağmen 70 madencinin Adıyaman'daki yıkılan binaların enkazından insanları çıkartmak için 2 hafta süre görev aldığını söyledi.

İhbar üzerine bölgeye çok sayıda jandarma, itfaiye, sağlık, AFAD ve UMKE ekipleri sevk edildi. Toprak altında kalan işçilerden Mehmet Arslan, Uğur Topbaş ve Mehmet Seren, ocakta bulunan işçiler tarafından iş makineleri yardımıyla çıkarıldı. 1 işçiye ise ulaşılamadı. Kısa sürede ocağı gelen ekiplerin çalışmasıyla adı henüz öğrenilemeyen işçi toprak altından çıkarıldı. Sağlık görevlilerinin yaptığı kontrolde işçinin hayatını kaybettiği belirlendi. Yaralı kurtarılan Mehmet Arslan, Uğur Topbaş ve Mehmet Seren ise ambulansla Soma Devlet Hastanesine kaldırılarak tedavi altına alındı.

VALİLİKTEN AÇIKLAMA

Valilikten konu ile ilgili yapılan açıklamada, "İlimiz Soma İlçesi Sarıkaya Mahallesinde faaliyet gösteren bir yer üstü maden ocağında saat 21:00 civarında heyelan meydana gelmiştir. Heyelan sebebiyle meydana gelen göçükte 1 maden işçimiz hayatını kaybetmiştir. Göçük altından yaralı olarak çıkarılan 3 maden işçimizin de hastaneye sevki sağlanmış olup, sağlık durumları hastanede takip edilmektedir. Kamuoyuna saygıyla duyurulur.” İfadeleri kullanıldı.

ÖLEN İŞÇİNİN KİMLİĞİ BELİRLENDİ

Manisa’nın Soma ilçesinde linyit maden ocağında toprak kayması sonucu hayatını kaybeden işçinin Feyyiz Acar olduğu öğrenildi. Olaydan yaralı kurtarılan 3 işçinin tedavisi ise sürüyor. AK Parti Manisa Milletvekili Mehmet Ali Özkan, Soma Devlet Hastanesi’nde yaralı işçileri ziyaret ederek, geçmiş olsun dileğinde bulundu.

Dünya'nın yörüngesinde çalışan OrbAstro yapımı küp uydu, malzemeleri buharlaştırmaya ve temel bileşenlerine ayırmaya çalışacaktır.

ASTROFORGE, aracı Brokkr-1'in şirketin uzay boşluğunda ve sıfır yerçekiminde rafine etme olanaklarını göstermeyi amaçladığını söylemektedir.

Bu yıl Ekim ayında yapılması planlanan ikinci görev, dünyaya yeterince yakın olan ve potansiyel olarak madencilik yapılabilecek, hali hazırda tanımlanmış bir asteroidi keşfetmeye odaklanacaktır.

INTUITIVE MACHINES tarafından kiralanan yolculuk paylaşımı görevi, ikinci uzay aracı olan Brokkr-2'yi gelecekteki geri alma görevi için Dünya'dan 35,4 milyon km (22 milyon mil) uzaklıkta bulunan (şimdiye kadar açıklanmayan) asteroide göndermeye çalışacaktır.

Şirket, gök cismine ulaşmanın yaklaşık 11 ay süreceğini söylemiştir. Genel görev, öngörülen gidiş-dönüş görevini simüle etmek için uçuştan sonra devam eden uzay aracı testleri ile iki yıl sürecektir.

Zamanı geldiğinde ASTROFORGE, çapı 20 - 1.500 metre (66 - 4.920 fit) olan asteroitleri hedeflemeyi planlamaktadır ve üzerlerine inmek yerine bu asteroitleri belli mesafeden parçalayıp değerli agrega malzemelerini toplayacaktır.

Her iki yolculuk da AstroForge'un platin grubu metalleri veya PGM'leri asteroitlerden arıtma ve bu metalleri çıkarma maliyetini düşürme hedefi kapsamındadır. İcra kurulu başkanı Matthew Gialich'e göre, kendi gezegenimizdeki nadir toprak elementlerinin çıkarılmasından kaynaklanan büyük miktardaki karbondioksit emisyonlarını da azaltmayı ummaktadır.

Gialich’in bu konudaki açıklamaları ve daha fazlasını haftaya yine e-madencilik haber bültenindeki  devam sayfasında bulacaksınız…

Ağırlıklı olarak lantan, seryum, praseodimyum, samaryum, gadolinyum, evropiyum, neodimyum bulunan tesiste, bunların yanı sıra 17 nadir toprak elementi de işlenecek.

İlk aşamada yılda 1200 ton cevher işlemesi planlanan tesisin hemen ardından yıllık 570 bin ton işlem kapasitesi olan yeni bir tesis kurulacağı da belirtildi.

Karbon emisyonlarını azaltmak ve iklim taahhütlerini yerine getirmek için mücadele eden Çin hükümeti, uzun süredir çevreyi ciddi şekilde kirleten çelik sektörünü hedef almıştır.

Endüstri, ulusal emisyonların yaklaşık %15'ini oluşturmaktadır ve elektrik üretiminden sonra ikinci sırada yer almaktadır.

Kuzey Çin'e ithal edilen %62’lik Fe Fine standardı, Perşembe günü %1,47 düşerek ton başına 118,29 USDolar’a gerileyerek Ocak ayından bu yana en düşük seviyeye ulaşmıştır.

Çin'in Dalian Ticaret Borsasında en çok işlem gören Eylül ayı demir cevheri sözleşmesi, gündüz ticaretini %3,1 düşüşle ton başına 769 yuan (111,89 $) seviyesinde tamamlamıştır.

Sinosteel Futures analistleri bir notta, "Demir cevheri, fiyat kontrolü baskısıyla karşı karşıyadır ve politika riskleri artmaya devam etmektedir." demiştir.

Bu arada, Avustralya'nın kuzeybatı bölgesindeki Port Hedland, Perşembe günü bölgenin on yıl içindeki en güçlü tropikal siklonu olan ve arzı kesintiye uğratma ve demir cevheri fiyatlarına destek sağlama potansiyeline sahip Ilsa Kasırgası'na hazırlanmıştır.

Port Hedland, dünyanın en büyük demir cevheri ihracat noktasıdır.

İstanbul Havalimanı’nın da yapımında yer alan firmalardan biri olan MNG de altın arayışında ilerlemek isteyen şirketlerden biri. Liberya ve Burkona Faso da çalışmalarına devam eden şirketin 2017 yılının ilk yarısında üretim miktarı 120 bin onsa ulaşmış durumdadır. Şu anda üretiminin 320 bin onsun üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Afrika ülkelerinde maden arayışında bulunmak isteyen firmaların duraklarından biri de Sudan. Sudan’lı Maden Bakanlığının yaptığı açıklamaya göre Denizli Şirketi’nin Sudanlı Business Haidar Mining şirketi ile ortaklık anlaşmasında bulunduğu öğrenildi.

Cengiz Holding ise son birkaç yıldır özelleştirmelerden aldığı madencilik projeleriyle dikkat çekiyor. Yılda 100 bin metreden fazla sondaj çalışması yaptığı bilinen Cengiz Holding, bakır, alüminyum, antimuan ve fosfat kayası alanlarındaki çalışmaları ile de dikkat çekiyor.

Kazakistan’da da Türk şirketlerin maden çalışmaları ortaklıklarile devam ediyor. Türk ve Kazak şirketler birlikte gerçekleştirdikleri jeolojik çalışmaların ardından ortak girişim faaliyetleri oluşturmayı planlıyor. Ankara merkezli D Mineral şirketi ise madencilik sektöründeki 30 yıllık tecrübelerini ortaklık ile güçlendirmek istiyor.

Trump Towers, Mashattan, Almondhill gibi önemli projelerde imzası bulunan Taşyapı İnşaat da Özbekistan’da altın çalışmalarına başlayacak şirketler arasında. Maden Tetkik ve Arama kuruluşu ise Özbekistan’a yönelen bir başka şirket. Özbekistan Jeoloji ve Mineral Kaynaklar Devlet Komitesi Başkanı Babur İslamov ile yapılan görüşmelerin olumlu geçtiğini açıklayan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Mithat Cansız başkanlığındaki heyet, Hurob ve Aydım-Jetimtau sahalarında çalışmalara başlayacağını belirtti.

Koç Holding şirketlerinden biri olan Demir Export yurtdışındaki maden çalışmaları için İrlanda’da Conroy adlı bir firma ile mütabakat imzaladı. Ortağıyla İrlanda Cumhuriyeti ve Kuzey İrlanda’da maden aramaya başladı. Anlaşma ile Demir Export, ortak olduğu 11 maden sahası ile şirkete ait ruhsat ve madenlerin yüzde 57.5’ine sahip durumdadır.

Doğan, dünyada ilginin yüksek olduğu bakır madeni konusunda bir grupla ortaklık için masada olduklarını ve ilk etapta 5 milyon dolarlık yatırım yapmayı düşündüklerini söyledi.

Bu konudaki gelişmeleri aktarmaya devam edeceğiz.

Perşembe günü Adelaide'de yapılan hissedarlar toplantısında Oz Minerals'in yatırımcıları adına vekaleten oyların yaklaşık %78,9'u, BHP'den 26,50 A$ nakit ve Oz Minerals yatırımcılarına 1,75 A$ özel temettü ödemesi devir teklifinden yana olmuştur.

Yıllarca süren kemer sıkma, aramalarda kesintilere ve bilançoları düzeltmeye odaklanmaya ve son emtia patlamasında aşırı harcama yapmaktan bıkmış yatırımcıları yatıştırmaya yol açtıktan sonra madenciler, enerji geçişinin önemli unsuru olan yeni bakır kaynakları için çabalamaktadır.

Müşterileri arasında Tesla da var

Anlaşma, BHP'nin nikel beklentilerini artıracaktır. Oz Minerals'in Carapateena bakır madenini BHP'nin Güney Avustralya'daki Olympic Dam bakır madenine ve izabe (eritme) operasyonlarına yakın lokasyona getirecektir.

Stratejik olarak, BHP'nin hali hazırda Nickel West operasyonlarında nikel sülfat ürettiği Batı Avustralya'daki Oz Minerals'in West Musgrave nikel projesi aracılığıyla BHP'nin nikel arzını da artıracaktır. Müşterileri arasında Tesla yer almaktadır.

Oz Mineral cephesinde Oy Birliği

Nihai resmi izin, karar vermesi beklenen Avustralya Federal Mahkemesi'nin onayıdır. Anlaşma beklendiği gibi onaylanırsa, Oz Minerals hisseleri hemen askıya alınacaktır.

Oz Minerals yönetim kurulunun, teklifi oybirliğiyle desteklediğini de hatırlatalım…

Yeşil Hidrojen ne demek?

Global Pazar Araştırma Şirketi IDTechEx tarafından hazırlanan yeni rapora göre, yeşil hidrojen üretimi için su elektrolizörü pazarının 2033 yılına kadar 120 milyar doların üzerine çıkması beklenmektedir.

Yeşil hidrojen, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla çalışan elektrolizörler yoluyla suyun ayrıştırılmasını ifade ediyor. Muadili, doğal gazdan veya kömürden üretilen ancak karbon emisyonları tutulan mavi hidrojendir.

Öte yandan gri hidrojen, doğal gazdan veya metandan, buhar metan reformasyonu kullanılarak, ancak süreçte üretilen sera gazlarını yakalamadan oluşturulur.

Siyah ve kahverengi hidrojen, gazlaştırma işleminde siyah veya kahverengi kömür kullanılarak üretilir.

Bununla birlikte, yeşil ve elektrolitik hidrojen için temel zorluk maliyettir. Yeşil hidrojen, göreceli olarak düşük doğal gaz maliyeti ve hidrojen üretimi için düşük enerji kullanımı nedeniyle genellikle gri, siyah ve hatta mavi hidrojenden daha pahalıdır.

Rusya-Ukrayna savaşı, dünyanın birçok bölgesinde doğal gaz fiyatlarının artmasına neden olarak, özellikle Avrupa'yı gaz ithalatına bağımlılığını azaltmaya yöneltmiştir.

Raporda, "Bu durum, kısa vadede yeşil hidrojen için ekonomik durumda hamle oluştururken, yeşil hidrojenin uzun vadede maliyet rekabetçiliği halen tartışmalıdır" denmiştir.

 "Bugün için yüksek elektrik tüketimi ve maliyeti, yeşil veya elektrolitik hidrojenin yaygın olarak benimsenmesini sınırlamaktadır."

Sermaye maliyetleri

Pazar analistlerine göre, elektrolizör sistemlerinin, öncelikle elektrolizör yığınının kendisi için, sermaye maliyetinde düşüş, aynı zamanda tesis dengesi (trafolar, redresörler, kompresörler, pompalar, vb.) hidrojenin maliyetini düşürecektir.

Raporda, "Üretim kapasitesi arttıkça ve olanaklar daha yüksek otomasyon düzeyleriyle geliştikçe, endüstri yatırım harcamalarının düşmesini beklemektedir. Performansın da önemli bir etkisi mevcuttur. Örneğin, bir sistem ne kadar verimli olursa, enerji tüketimi o kadar düşük olur. Katı oksit elektrolizörler en verimli tiptir ve atık ısı kullanılabilirse daha da geliştirilebilir. Elektrolizör sistemleri için diğer önemli performans ölçümleri, çalışma ömrünü, çıkış basıncını ve saflığı, akım ve güç yoğunluğunu, başlatma sürelerini, dinamik aralığı ve minimum yük seviyelerini içerir.” denmiştir.

Yeşil hidrojenin artması için elektrik fiyatlarının da düşmesi gerekmektedir.

Elektrolizör sermaye maliyeti ve diğer işletme maliyetleri hakkında makul varsayımlar verildiğinde, yaklaşık 0,05 USD/kWh elektrik fiyatında yeşil hidrojenin maliyet açısından gri hidrojenle rekabet etmeye başlayabileceğine inanmaktadırlar.

Belgede, "Güneş enerjisi ve kara rüzgarı için seviyelere göre enerji maliyeti bu fiyat noktasına ulaşmaya başlamaktadır, ancak bu her yerde gerçekleşmeyecektir ve daha fazla maliyet indirimi, yeşil hidrojenin durumunu güçlendirmeye yardımcı olacaktır. Ancak bu durum, değişken güç kaynakları kullanma gereksinimini de vurgulamaktadır. Bu gereksinim de güç kaynağını düzgünleştirmek için ek enerji depolama sistemleri veya operasyonel esneklik sağlayabilen elektrolizör sistemi gerektirmektedir." denmiştir.

Rapor, hali hazırda elektrolizör sistemlerinin sabit durumda çalışmaya daha uygun olduğunu açıklamaktadır. Bu durum özellikle katı oksit ve daha az ölçüde alkali sistemler için geçerlidir. Polimer elektrolit membran (PEM) sistemleri, dinamik çalışma için en uygun sistemlerdir ve sonuç olarak daha gelişmiş ve daha düşük maliyetli alkalin elektrolizöre kıyasla popülerlik kazanmaya başlamaktadır.

Hidrojen gazını doğrudan hücrede ayıran yeni elektrolizör hücre tasarımları yapılmakta…

Dosyada, "Örneğin, Next Hydrogen Solutions tarafından geliştirilmekte olan, gazı doğrudan hücrede ayıran yeni elektrolizör hücre tasarımları, alkalin sistemlerin dinamik çalışabilirliğini geliştirmeye yardımcı olabilir. Kısmi ve değişken yüklerde çalışabilen ve güvenli elektrolizör sistemine sahip olunması, olasılıkla yeşil hidrojenin yaygın başarısının anahtarı olacaktır." denmiştir.

Pazar araştırma şirketleri için, ekonomik olarak rekabetçi yeşil hidrojen üretiminin geliştirilmesinde halen bir takım zorluklar olsa da, bu zorlukların hiçbiri aşılamaz değildir. Yine de uzmanlar, kısa ve orta vadede yeşil hidrojen büyümesinin olasılıkla devlet sübvansiyonlarına ve teşviklerine bağlı kalacağına inanmaktadır.

Raporun sonunda "Nihayetinde, yeşil hidrojen maliyet açısından rekabetçi hale gelebilir ve tamamen ekonomik bakış açısından elektrolitik hidrojen argümanı, elektrolizör sistemleri daha ucuz hale geldikçe, performansları arttıkça ve elektrik maliyeti düştükçe önümüzdeki on yıl içinde daha da güçlenecektir.” ifadesi yer almıştır.

Bu konuda siz okurlarımızı, yeni kaynaklardan bilgilendirmeye devam edeceğiz.

Türkiye'nin en yüksek rakımlı madeni olan İspir Bakır Çinko İşletmesi 2023 yılının Mart ayında üretime başladı. Erzurum İl Merkezine uzaklığı yaklaşık 145Km olan İşletme, zorlu bir coğrafyada üretim yapmasına rağmen ilk ürün sevkiyatını Nisan ayında gerçekleştirdi.

5.500.000 ton cevher

Madende yılda ortalama 1 milyon ton cevher ve 16 milyon ton pasa açık ocak yöntemi ile üretilmesi planlanmaktadır.

1.000.000 ton kapasiteli tesis

İşletmede Flotasyon yöntemi ile yıllık ortalama %25 tenörlü 26 bin ton bakır ve %52 tenörlü 51 bin ton çinko konsantresi üretilecek.

400 Kişilik Ekip

Maden ömrü boyunca 162’si Demir Export personeli olmak üzere toplam 400 kişilik bir ekip, İş Sağlığı Güvenliği ve Çevre konularında uluslararası standartlara uygun üretim anlayışı ile görev yapacak.

Sipariş, 15 adet bataryalı elektrikli araç ve 20 adet konvansiyonel içten yanmalı motorlu ekipman ünitesini içermektedir.

Şirket, siparişin Sandvik'in Latin Amerika'daki ilk bataryalı elektrikli araç siparişi ve bugüne kadarki en büyük üçüncü bataryalı elektrikli maden filosu siparişi olduğunu söylemiştir.

Sandvik, ekipman teslimatlarının bu yılın üçüncü çeyreğinde başlayıp 2025'in dördüncü çeyreğine kadar devam etmesinin planlandığını söylemiştir.

Şirket, Torex'in filoyu Meksika'daki Media Luna yer altı yatağı için kullanacağını ve bu yatağı 2025'in başlarında ticari üretime sokmayı planladığını da sözlerine eklemiştir.

Bataryalı elektrikli araçlar arasında yükleyiciler ve çift bomlu jumbolar yer alır ve sipariş edilen geleneksel ekipman, yükleyicilerden, kamyonlardan, cıvata cihazlarından, üretim matkaplarından ve baş yukarı delme makinesinden oluşur. ($1 = 10,3566 İsveç kronu)

Halka Arz

CVK Maden İşletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin halka arzında sermaye artırımı yoluyla Şirket’in sermayesinin 35.000.000 TL’den 42.000.000 TL’ye artırılması nedeniyle, 7.000.000 TL nominal değerli B grubu paylar ile birlikte ortak satışı kapsamında 1.400.000 adet B grubu nominal değerli pay olmak üzere toplam 8.400.000 TL nominal değerli 8.400.000 adet pay 105,00 TL pay başına fiyat ile halka arz edilecektir.

Bu çerçevede halka arz büyüklüğü 882.000.000 TL ve halka arz sonucunda Şirket’in halka açıklık oranı yüzde 20,0 olacaktır.

Şirket paylarının halka arzında talep toplam tarihleri 06- 07 Nisan 2023 olup “sabit fiyatla talep toplama” ve “en iyi gayret aracılığı yöntemi” ile Tera Yatırım’ın liderliğindeki 38 aracı kurumun katıldığı konsorsiyum aracılığıyla gerçekleştirilecektir.

Halka Arz Özeti

Halka Arz Şekli: Sermaye Artırımı ve Ortak Satışı Yoluyla Halka Arz

Talep Toplama Tarihleri: 06- 07 Nisan 2023

Talep Toplama Saati: 10:00 - 17:00

Halka Arz Satış Yöntemi: Sabit Fiyatla Talep Toplama

Aracılık Şekli : Konsorsiyum / En İyi Gayret Aracılığı

Pay Başına Fiyat: 105,00 TL

Mevcut Ödenmiş Sermaye: 35.000.000 TL Nominal

Sermaye Artırımı Yoluyla Halka Arz Edilecek Pay: 7.000.000 TL Nominal

Halka Arz Sonrası Ödenmiş Sermaye: 42.00.000 TL

Halka Arz Sonrası Halka Açıklık Oranı: 20,00%

Ortak Satışı Yoluyla Halka Arz Edilecek Pay: 1.400.000 TL Nominal

14 Mart'ta kamuoyuna duyurulacak olan ve Salı günü Reuters tarafından görülen Kritik Öneme Sahip Hammadde Yasası (CRMA), 2050 itibariyle AB'nin bloğun net sıfır sera gazı emisyonuna geçme hedefini karşılamak için gereken malzemelere erişimini sağlamayı amaçlamaktadır.

Hem AB hem de ABD, AB'nin nadir toprak elementlerinin yaklaşık %95'ini sağlayan Çin'e olan bağımlılıklarını dizginlemeye çalışmaktadır.

Geçen yılın Eylül ayında AB, elektrikli araçlar (EV’ ler) ve rüzgar türbinleri için gerekli olan lityum, kobalt ve manganez gibi diğer önemli malzemeleri de hedefleyen CRMA'nın dahil edilmesi ile bu sorunu çözeceğini söylemiştir.

CRMA yasası taslağında, "Birliğin ekonomik direncini ve stratejik özerkliğini korumak için güvenli ve sürdürülebilir kritik hammadde arzına erişimi sağlayacak önlemlerin alınması gereklidir." ifadesi geçmiştir.

Taslakta, CRMA ile eylemi koordine etmek için Avrupa Kritik Hammaddeler Kurulu adında yeni bir kurum kurulacağı, böylece 2030 yılına kadar AB'nin her yıl gereksinim duyulan stratejik malzemelerin en az %10'unu dahili olarak üretebileceği ve en az %40'ını işleyebileceği belirtilmiştir.

Kapsamlı ve işbirlikçi önlemlerin 27 AB üyesi arasında yaşamsal önem taşıdığı belirtilmiştir.

Taslakta, "Kritik öneme sahip hammaddelerin güvenli ve sürdürülebilir şekilde tedarik edilmesini sağlamaya yönelik eşgüdümsüz ulusal önlemlerin, rekabeti bozma ve iç pazarı parçalama potansiyeli yüksektir." denmiştir.

MERKEZİ SATIN ALMA KURUMU

Birçok kritik malzemede piyasaların çoğu zaman şeffaf olmayan doğası nedeniyle AB, merkezi satın alma kurumu kurarak elini güçlendirmeyi ummaktadır.

CRMA taslağında "Komisyon, ilgili sendika alıcılarının taleplerini toplayabilecek ve daha sonra onlar adına küresel olarak satıcılarla müzakere edebilecek bir sistem kuracaktır." denmiştir.

Herhangi bir satın alma sisteminin AB rekabet yasasına uygun olacağı da eklenmiştir.

CRMA ayrıca, yeni madenler ve işleme tesisleri inşa etmek isteyen işletmelerin külfetli ve uzun izin alma süreciyle ilgili şikayetlerini ele almaya çalışmaktadır.

Yeni mevzuata göre, AB'nin bazı projeleri stratejik olarak adlandırabileceği, bunun da izinlerin ve olası devlet fonları da dahil olmak üzere finansmana erişimin kolaylaştırılacağı anlamına geleceği belirtilmiştir.

CRMA taslağında stratejik maden projelerinin 24 ay içinde izin alması gerektiği ve işleme tesislerinin izinleri en fazla 12 ayda alacağı ifade edilmiştir.

CRMA’nın ayrıca üye devletlerin AB çapındaki stokların gerekli seviyelerine karar vermeden önce mevcut stokları bildirmesini isteyerek potansiyel stratejik stoklar için zemin hazırlayacağı da ifade edilmiştir.

AB, ayrıca bloktaki kritik minerallerin satıcılarının potansiyel müşterilerin isterlerse sürdürülebilir ürünler satın almalarını sağlamak için çevresel ayak izi göstermelerini şart koşacaktır.

(Reuters)

Arama kurtarma çalışmalarına katılan tüm ekipler cansiperane çalışırken, burada madenciler için de bir parantez açmak ve haklarını teslim etmek gerekiyor. Storybox'ta izleyeceğiniz bu video, Türkiye'nin görünmez kahramanları olan madencilerin bölgedeki kendi canlarını hiçe sayarak yaptığı çalışmaları anlatıyor. 

Madenciler depremi ilk duydukları andan itibaren nasıl örgütlendiler, bölgeye nasıl gittiler, insanları nasıl kurtarıyorlar ve neler hissediyorlar?

 Bölgede arama kurtarma çalışmalarına katılan tüm ekiplere yürekten teşekkürlerimizle... 

Drone görüntüleri için Eray D. Erkılıç'a teşekkür ederiz. 

StoryBox'ı diğer mecralardan takip etmek için; 

YouTube: https://bit.ly/2V8w0Ww 

Instagram: http://instagram.com/storyboxweb 

Twitter: https://twitter.com/StoryyBoxx?s=20 

Centerra Gold’tan yapılan açıklamada, "Madende veya şirketin Türkiye'deki diğer ofislerinde çalışanlarımızda veya yüklenicilerimizde herhangi bir yaralanma olmamıştır ve ilk incelemelerde Öksüt madenindeki altyapıda herhangi bir hasar saptanmamıştır." bilgisini verilmiştir.

CEO Paul Wright yaptığı açıklamada, "Centerra, Türkiye halkına ve bu doğal afette sevdiklerini kaybeden herkese taziyelerini sunuyor." demiştir.

Wright, "Şirket, Türk devletinin acil durum hazırlık yetkililerine ve bölgesel afet müdahale kuruluşlarına yardımcı olmak için Öksüt madeninden bir acil müdahale ekibi seferber etmiştir ve mümkün olduğunda destek sağlamaya devam edecektir." demiştir.

Türkiye'nin orta-güney kesimindeki Kayseri ilinde bulunan Öksüt madeni, Centerra'nın faaliyette olan üçüncü madeni olup ilk altın dökümünü Ocak 2020'de gerçekleştirmiş ve beş ay sonra ticari üretime geçmiştir.

Öksüt fizibilite çalışmasına göre, sekiz yıllık maden ömrü boyunca toplam 1,2 milyon ons içeren 1,3 g/t altın tenörlü yaklaşık 28,2 milyon ton cevherin çıkarılması ve istiflenmesi beklenmektedir.

MTA’nın raporunda yer alan bilgilere göre diri fayların üzerinde 45 il alanı ve 110 ilçe bulunuyor. Hakkâri, Hatay, İzmir, Maraş, Aksaray, Aydın, Balıkesir, Bolu, Burdur, Manisa, Muğla, Kocaeli, Konya, Osmaniye, Sakarya, Bursa, Bingöl, Denizli, Eskişehir, Erzincan, Erzurum ve Tokat doğrudan diri fay hattının bulunduğu iller arasında yer alıyor. 

Yayınlanan haritayı ve detaylarını MTA Genel Müdürlüğü’nün resmi internet sitesinden inceleyebilirsiniz. 

Vietnam’da bulunan bu mağaranın ilk keşfi 1990’lı yıllarda gerçekleşiyor. Ancak mağara girişinin kaybolması, keşif hataları yüzünden giriş sağlanamıyor. 2009 yılında keşif ekibi tekrardan hazırlıklarını başlatıp mağarayı araştırmak için yola koyuluyorlar. Mağara girişindeki rüzgâr sesi ve sis bulutları onların yeni bir dünyaya giriş yapacaklarının habercisi gibi bekliyordu.

40 Katlı Gökdelen Sığabiliyor

Türkçe kelime anlamı “Dağ Nehir Mağarası” olan Hang Son Doong içinde yapılan kızılötesi ölçümlere göre mağaranın yüksekliği yaklaşık 200 metre. En son yapılan araştırmalara kadara mağaranın sadece 9 km’lik giriş kısmı keşfedilebilmiştir. Mağara içerisinde oluşan ses akımı ve uğultu dolayısıyla araştırma yapmak zordur. Uzmanlara göre ise mağara içerisinde araştırılmayı bekleyen onlarca faklı nokta var.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki kır katlı b bir gökdelen veya bir şehir bloğu tamamen mağaranın içine sığabilir. Bu göz alıcı büyüklükte olan mağaranın yaklaşıl 2,3 milyon yaşında olduğu düşünülüyor. Hang Son Doong mağarası o kadar büyük ki kendi hava durumu sistemini kendi içinde oluşturabiliyor. Erime ve çökme sonucu oluşan delikler güneş ışığının tamamen mağaraya ulaşmasını sağlıyor.

İçerisinde Yeni Canlı Türleri Bulundu

Bunun yanı sıra yer seviyesinin hemen 200 metre altında kendine ait bir yağmur ormanı bile mevcut. Bu yağmur ormanları içerisinde hayvanlara da ev sahipliği yapmaktadır. Bir mağaranın içinde yağmur ormanı ve kendi ekosistemi olması tabi ki ilginç bir detay ancak daha ilginç bir şey daha var. Bu ormanın içinde yaşayan iki uçamayan kuş türü keşfedilmiş. O kuşların oraya nasıl geldiği ise şimdilik bilinmiyor. Edam bahçesi olarak adlandırılan bu yağmur ormanının içinde bunun yanı sıra uçan tilkiler, nesli tükenmekte olan kaplanlar ve ender görülen langurlar da bulunmaktadır. Mağaraya özel yedi canlı türü de bulunmuştur.

Yüzölçümü olarak keşfedilen bölümü bile New York’tan büyük olan mağaranın içerisinde beyzbol topu büyüklüğünde mağara incileri bulunmaktadır. İçerisinde barındırdığı göl, nehir, plaj gibi oluşumlarla ziyaretçilerini kendine hayran bırakıyor.  Boyları 70 metreye kadar ulaşan dikitler ve küçük dağlar ise orya ayrı bir hava katmış şekildedir.

Mağarayı merak eden macera tutkunları için 5-7 günlük turlar düzenleniyor. Mağaranın kendi gölünde yüzüp kendi ormanında kamp kurabildiğiniz bu turlara ilgi büyük. Belinize bağlanan ip yardımıyla 80 metrelik bir iniş gerçekleştirdikten sonra Köpeğin Eli adı verilen dikitin etrafında toplanacağınız turlar rehberler ve uzman ekipler eşliğinde gerçekleştirilmektedir. 

Metal piyasalarında yeni bir yatırım adresi öne çıkmaya başladı. Arzın yüksek olduğu ve fiyatların baskı altında kaldığı uzun yılların ardından ortaya çıkan güçlü talep kobalt fiyatlarını yukarı doğru hareketlendirdi. Geçtiğimiz yıl yüzde 47 yükselerek, çinkonun ardından en çok getiri sağlayan ikinci metal olan kobalt fiyatları bu yıl rallisini sürdürüyor. Analistler, fiyat artışlarının süreceğini ve kobaltın doğru bir yatırım adresi olduğunu söylüyor.

Lityum-iyon pillerde kullanılan kobaltın fiyatı yılbaşındaki 15 dolar/ lb seviyesinden yüzde 75 yükselerek 26 doları aştı. Fiyat artışlarının temel nedeni olarak hem süper alaşımlar, lityum-iyon bataryalar için artan talep gösterilirken, Çin’in stratejik stok oluşturmak için yaptığı alımlar da fiyatların ivmelenmesinde etkili oldu. eCobalt Solutions tarafından hazırlanan rapora göre, spekülatif alımlarla da beslenen kobalt fiyatlarının yükselmesi için analistlere göre bir dizi neden bulunuyor:

1. SÜPER ALAŞIMLARDA KULLANILAN AZ METALDEN BİRİSİ

Tüm kobaltın neredeyse yüzde 20’si süper alaşımlar için kullanılıyor. Yani uçak motorlarının çalıştığı zaman çıkardığı yüksek ısıya dayanıklı yüksek teknoloji ürünü metallerde kullanılıyor. Bu tip alaşımların üç tipi bulunuyor: Nikel tabanlı, kobalt tabanlı, demir tabanlı. Kobalt tabanlı olanlarda erime noktası çok yüksek ve aşınmaya karşı dayanıklı.

2. YEŞİL EKONOMİ KOBALT KULLANIYOR

Lityum-iyon bataryaların birçok türü var ancak bunların çoğunda bugün belli ölçülerde kobalt kullanılıyor. 2020 yılında lityum-iyon bataryaların yüzde 75’inin kobalt ihtiva etmesi bekleniyor. Çünkü kobalt, lityum-iyon katodlarda enerji yoğunluğunun artırılmasında en önemli metal.

3. ELEKTRİKLİ ARAÇLAR TALEBİ ARTIRIYOR

2020’de kobalt talebinin yaklaşık beşti biri elektrikli araçlardan gelecek. 2010’da küresel talep 64 bin ton ve bunun sadece yüzde 1’i elekrikli otomobillerdendi. 2015’te talep 95 bine çıkarken, bunun içinde elektrikli otomobillerin payı yüzde 6’ya tırmandı. 2020’de talebin 95 bin ton olması ve elektrikli otomobillerin telip içindeki payının yüzde 17’nin üzerine çıkması bekleniyor. Kobalt talep artışı, endüstriyel metaller arasında en güçlü performansı sergileyenlerden.

4. KOBALT ELDE ETMEK ZOR

Kobaltın yüzde 98’i bakır ve nikel madenlerinde yan ürün olarak elde ediliyor. Eğer bakır ve nikel üretimi artış göstermezse, talebi karşılayacak yeterli kobalt bulmak da güçleşir.

5. KOBALT, RİSKLİ BÖLGELERDE ÇIKIYOR

Yeni kobalt madenleri bulmak zor. Dünyadaki kobaltın önemli bir bölümü Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi riskli bölgelerde bulunuyor. Bu ülke 2014 rakamlarına göre küresel arzın yüzde 58’ini sağladı. Rusya’nın arzdaki payı yüzde 6, Küba’nın yüzde 5 ve Avustralya’nın yüzde 5. Filipinler ve Madagaskar yüzde 4 ile diğer üreticiler arasında. 6. Arzda sıkıntı yaşanabilir Bataryalarda kullanılan kimyasal kobalt piyasasında gelecek birkaç yıl içinde açık oluşacağı tahmin ediliyor. 2020 yılında bu piyasada beklenen açık miktarı 12 bin ton.

7. ABD’DE STRATEJİK STOK YOK

ABD Savunma Lojistik Kurumu’nun verdiği bilgiye göre hükümet 2008 yılına kadar elindeki kobaltı sattı. Ülkenin stratejik stoklarında yılbaşı itibariyle 301 ton kobalt olduğu belirtiliyor.

8. 2016’NIN YILDIZ METALLERİNDEN

Kobalt geçtiğimiz yıl en çok getiri sağlayan metallerden biri oldu. 2016’da en hızlı fiyat artışını yüzde 66 ile çinko gösterirken, kobalt yüzde 47 ile ikinci sırada yer aldı. Nikel, alüminyum ve bakır fiyatları yüzde 17 artış gösterdi. Gümüş yüzde 16, altın yüzde 9 ve platin yüzde 1 yükseliş kaydetti.

9. FİYATLAR HÂLÂ REKORA YAKIN DEĞİL

Kobalt fiyatları hızlı bir artış trendi içinde olmasına karşın hala 2008 yılında kırdığı rekorun çok gerisinde. Demokratik Kongo Cumhuriyeti cevher ihracatına sınırlama getirdiğinde metalin fiyatı fırlamıştı. Şu an 26.08 dolar/lb düzeyinde olan fiyatlar, o zaman 50 doları aşmıştı.

10. ANALİSTLER ALIM ÖNERİYOR

Kobalt talebindeki hızlı artış nedeniyle, yedi yıl süren arz fazlasının açığa dönüşeceğini söyleyen analistlere göre kobalt iyi bir yatırım. House Mountain Partners’dan Chris Berry, Çin’in ne kadar stoku olduğunun önemli bir soru olduğuna dikkat çekerken, CRU Group analistleri fiyatların bu yıl artamaya devam edeceğini öngörüyor.

TÜRKİYE'DE KOBALTIN DURUMU

Dünyada kobalt çok nadir bulunuyor. Nikel elementi ise doğada kobalt ile beraber yer alıyor. Türkiye’nin bilinen nikel rezervleri toplamı 40 milyon ton. Türkiye’de mevcut kobalt sahaları arama ve işletme aşamasına göre gruplandırıldığında 8 adet arama ruhsatlı;

5 işletme ruhsatlı saha olmak üzere toplam 13 adet kobalt ruhsatı mevcut bulunuyor. Türkiye’de Adana - Tufanbeyli, Balıkesir - Dursunbey, Elazığ - Keban, GümüşhaneŞiran, Kastamonu - Küre, Manisa - Merkez, Manisa - Turgutlu, Sivas - Suşehri ve Uşak - Banaz’da kobalt bulunuyor. 

Kaynak: Dünya

Yılmaz, dışı gri renkte olan 68 kilo ağırlığındaki taştan aldığı bir parçayı incelenmesi için bir yakının yardımıyla ABD’deki bir üniversiteye ulaştırdı. İncelemede, taşın bir gök taşı olduğu ortaya çıktı. Dünya literatürüne Gerdekkaya ismiyle giren gök taşında 12 element bulunduğu Türkiye’nin en büyük üçüncü gök taşı olduğu belirtildi.

180 BİN DOLARA SATTI

Bu süreçte gök taşı vatandaşların merak etmesi üzerine 1,5 ay süreyle Çorum Müzesi’nde hazırlanan özel bölümde sergilendi. Yaklaşık 4 bin kişi gök taşını ziyaret etti. Bu sırada Mutlu Yılmaz en az 4 bin yıllık olduğu tahmin edilen gök taşını satılığa çıkardı.

2 yıl içerisinde verilen teklifleri miktarını az bularak kabul etmedi. Son olarak Amerika’daki bir alıcı Yılmaz ile iletişime geçti. Yılmaz, 4 bin yıllık gök taşını Amerika’daki alıcıya 180 bin dolar karşılığında satış için anlaştı. Gök taşının Amerika’ya gönderileceğini, orada yapılacak test ve analiz sonuçlarına göre satış işleminin tamamlanacağı belirtildi.

AMERİKA’DAKİ BİR ALICIYA SATILDI

Gök taşını ilk bulduklarında 68 bin dolarlık bir teklif geldiğini dile getiren Yılmaz, “O zaman yeni bulduğumuz için konu hakkında tam fikir sahibi olmadığımız için insanlar tarafından yanlış yönlendirildik biz. Bu nedenle taşı vermedik. Sonra o paralara vermediğimiz için pişman da olduk. Daha sonra 6, 8, 20 bin dolarlık teklifler geldi.

Son olarak ise Amerika’da değerli taşlar alıp satan bir kişi bizimle irtibata geçti. 180 bin dolar teklif edildi, biz de kabul edip sattık. Ancak resmi prosedürü takip ediyoruz. Resmi yollarla nasıl taşı yurt dışına çıkarabiliriz, bunun araştırması içerisindeyiz. Taşı gönderdikten sonra inceleyecekler, gerekli analiz sonuçları çıkarsa onlar taşı alacak biz de paramızı alacağız” diye konuştu.

‘BİRÇOK KİŞİ BİZE TAŞ FOTOĞRAFLARI GÖNDERİYOR’

Gök taşını görmek isteyen birçok kişinin kendilerini ziyarete de geldiğini söyleyen Yılmaz, “Taş için birçok ziyaretçi geldi. Bu taş sayesinde daha yeni insanlarla tanışma fırsatı bulduk. Bizim için çok farklı bir deneyim oldu. Gök taşımız müzede sergilendi, ziyaret edildi. Merak edenler çok oldu. Hatta Türkiye’den birçok yerden taş fotoğrafı gönderenler oldu. Bu konularda bir bilim adamı değiliz. Daha geniş çapta bilgisi olan insanlar var.

Bizler de bize ulaşanları bilim insanlarına yönlendiriyoruz. Gök taşı düştü konusu gündeme geldiğinde birçok kişi telefonla arayıp ulaşıyor. ‘Siz nasıl buldunuz, biz nasıl arayalım, nasıl buluruz’ diye soruyorlar. Biz de ‘Şu şekilde bulun’ diyemiyoruz, çünkü biz de tesadüfen bulduk.

Gök taşını bulan insana şans getirmesini dilerim. Benim hayatımda hiçbir değişiklik olmadı. Tarım ve hayvancılıkla uğraşıyordum yine devam ediyoruz. Satıp paramızı alırsak yine aynı işimize devam edeceğiz. Yine aynı hayatımıza devam edeceğiz” dedi.

Sabah, 04/03/2021 -546

1- Cevher ve konsantre cevher

2- Metalik lityum

3- Lityum bileşikleri

Lityum ilk kez 1817 yılında Johan August Arfwedson tarafından keşfedilmiştir. Periyodik tabloda alkali metaller grubunda yer alan (1.Grup), kimyasal bir element olan Lityum’un sembolü Li,atam numarası ise 3’tür. Lityum doğada saf halde bulunmaz diğer maddelerle karışmış haldedir. Lityum’un Yoğunluğu en düşük olan bu metaldir Yumuşak ve gümüşümsü beyaz metal Lityum kesilebilir. Havayla teması sonucunda gri bir renk alır. Bu reaksiyon sonucunda lityum oksit, (Li20) oluşmaktadır. Bu oksitlenme ile birlikte rengi kararır ve lekelenir.

Lityum İyon Pil Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Lityum Nerelerde Kullanılır?

Lityum cevheri ve konsantresi, en çok; cam, seramik ve porselen emayesi alanında kullanılır. Petalit, lepidolit ve ambilojenitin kullanılabilmesi için herhangi bir ön zenginleştirme gerekmez. Spodumen ise, içindeki demir nedeniyle, bir ön zengileştirmeden geçmek zorundadır. Lityum, cam üretiminin ana bileşenlerinden değildir. Yine de ikame edildiği malzemelere göre daha fazla akışkanlık vericidir.

Üretilen camın kalitesine göre değişik nitelikte spodumenler bu işte kullanılır. Seramik üretiminde ise; eşdeğer maddeler içerisinde, daha az demir içerenler tercih edilir. Bu açıdan bakıldığında yüksek lityumlu, düşük demirli spodumen konsantresi aranan malzemedir. Uygun vizkozite ve erime ısısının düşmesi seramik üretiminde sağlanan faydalarıdır.

Fiber üretiminde lityum kullanıldığı zaman florun çevreye verdiği zarar azalmaktadır. Ayrıca vizkozite ve ısının düşmesi sebebiyle üretimde kullanılan platin eleklerin kullanım verimliliğini arttırmaktadır. Spodumen konsantresi ve petalit tekrenkli televizyon tüplerinin ana bileşenlerindendir. Bunların baryumla karışımı;  radyasyon yayılımını azaltır,görüntüyü düzeltir ve cam yüzünü parlatır.

Piroseramik üretiminde spodumen, düşük fiyatlı bir dolgu olarak; düşük genleşmeli lityum alüminyum silikat fazının oluşmasına yardım eder. Sonuçta ısı şokuna dayanıklı bir malzeme elde edilir. Sır yapımında kullanılan lityum mineralleri, akışkanlığı arttırdığı gibi daha düşük fırın sıcaklığı ve süresi sağlar. Lityum minerallerinin gelecekte beklenen önemli bir kullanım alanı da metalurji endüstrisidir.

Metalurjide cüruf akışkanlığını düzenleyici olarak kullanılabilmektedir. Erime ısısındaki değişikliklerin yanı sıra, azalan vizkosite nedeniyle, metal kazanımı artmakta ve metal içindeki cüruf atıkları azalmaktadır. Metalik lityum en çok butil lityum (eczacılık, yapay kauçuk ve roket yakıtı endüstrilerinin önemli bileşenlerinden) üretiminde kullanılır. Bundan başka; demir dışı metallerin metalurjisinde oksijen ve kükürdü tutmada, alüminyum ve magnezyum alaşımlarında, kurşunla beraber kablo kaplamasında ve  deoksidan olarak bakırda kullanılır.

Lityum bileşiklerinden lityum karbonat, alüminyum üretiminde geniş bir kullanım alanı bulur. Bunun yanı sıra; seramik endüstrisi, diğer lityum bileşiklerinin üretimi ve tıpta manik depresyon tedavisi (bir ruh hastalıkları gurubu) karbonat olarak kullanıldığı diğer alanlardır. Lityum hidrür hidrojen gazı üretiminde, Lityum hidroksit motor yağı ve gres üretiminde, lityum klorür ve bromür soğutma sistemlerinde kullanım alanı bulur. Lityum en çok lityum karbonat olarak kullanılır. Onun da en çok kullanıldığı alan alüminyum endüstrisidir. Lityumun ikinci büyük kullanım alanı cam endüstrisidir. Burada hem lityum karbonat hem de mineral olarak tüketilir. Özellikle kaliteli cam üretiminde lityum karbonat olarak kullanılır.

Lityum Pil

Lityum iyon (Li-ion), bir çeşit yeniden doldurulabilir pildir. Cep telefonundan dizüstü bilgisayara kadar elektronik ürünlerde kullanılan lityum iyon piller, ağırlıklarına ve büyüklüklerine oranla sağladıkları yüksek güç nedeniyle kabul görüyor ve yaygınlaşıyor.

Lityum piller diğer kimyasallarla hazırlanan pillere oranla çok daha hafiftir. Bunun sebebi lityum iyon pillerin doldurulabilme yoğunluklarının en üst seviyede olmasıdır.

Lityum iyon piller için hafıza etkisi sorunu yoktur. Dolayısıyla bu pilleri şarj etmek için tam olarak boşalmalarını beklemek gerekmez. Ayrıca yine aynı nedenden dolayı şarjı yarıda kesmek pil için olumsuz bir etki yaratmaz. Bu pillerin kullanılmadıkları zamanlardaki enerjilerini kaybetmeleri de uzun sürer.

Bu pillerin enbelirgin kusuru, kullanım ömürlerinin üretim tarihlerinden itibaren başlamasıdır. Depoda tutulup kullanılmasalar da bu pillerin ömürleri geçen süre ile azalır.

Yüzde 100 şarj seviyesindeki ve çoğunlukla 25 derece sıcaklıkta bulunan tam dolu tipik bir dizüstü bilgisayar pili, geri dönüşü olmayacak şekilde her yıl kapasitesinin yüzde 20 sini kaybeder.

Değişik depolama/saklama dereceleri değişik pil ömrü kayıplarına yol açmaktadır. 0 derecede yüzde 6, 25 derecede yüzde 20 ve 40 derecede yüzde 35 yıllık kayıpla karşılaşılabilir.

Lityum iyon pil yüzde 40 dolu olarak depolanırsa/saklanırsa pil kapasitesindeki kayıp değerleri düşer. Bu değerler yüzde 40 dolu pilde 0 derecede yüzde 2’ye, 25°C derecede yüzde 4’e, 40°C derecede ise yüzde 15’e düşer.

Eğer pil tamamen boşaltılırsa, bu durum pilin kapasitesini düşürür. Tamamen boş tutma, pilin kapasitesinde yüzde 75 ila yüzde 80’lik bir kapasite kaybına yol açar. Dizüstü bilgisayarlarda ya da cep telefonlarında kullanıldığında bu kayıpların anlamı üç-beş yıllık bir kullanımın ardından pilin kapasitesinin kullanılamayacak kadar düşecek olmasıdır.

Lityum piller de hafıza etkisi görülmese de bu piller, nikel metal hidrür ya da nikel kadmiyum piller kadar uzun ömürlü değildirler. Hatalı kullanıldıklarında tehlikeli olabilirler. Yüksek ısıya ya da doğrudan güneş ışığına maruz bırakılırlarsa tutuşma ya da patlama görülebilir. Özellikle sıcak havada otomobilde bırakılmalı risk taşır. Tutuşma ya da patlama riski, lityum iyon pilin kısa devre olması durumunda da ortaya çıkar.

Li-ion bataryanın özellikleri

Öncelikle lityum iyon piller, taşınabilir cihazların kullanım ömrünü uzatan pil çeşidi olarak bilinir. Lityum iyon piller, geleneksel pillere nazaran daha uzun ömürlü, daha yüksek güç yoğunluğuna sahip, bir seviyeye kadar daha hızlı şarj olan ve daha hafif bataryalardır.

Li-ion pillerde klişe hale gelen şarj etmek için pilin tamamen boşalması durumuna gerek yoktur. İstenildiği zaman şarj edilebilir, istenildiği seviyede şarjdan çekilebilir.

Li-ion bataryalar, kapasitelerini her yıl yüzde 20 ila yüzde 30 arasında kaybederler. Ortalama ömürleri 5 yıldır.

Direkt güneş ışınlarından ve direkt ısıdan korunması gereken bu piller, halihazırda kullanılan en yaygın ve verimli olan pil/batarya türüdür.

Elon Musk’ın sahibi olduğu Tesla ve ortağı Panasonic de ortak bir projeyle dünyanın en büyük lityum iyon bataryası  Gigafactory’yi üretmişti.

Laizer, geçtiğimiz haziran ayında 9.2 ve 5.8 kg ağırlığındaki iki tanzanit taşını da 2.8 milyon euro karşılığında hükümete satmıştı.

4 eşi ve 32 çocuğu olan Laizer bir anda kazandığı servetin mütevazı hayatını değiştirmeyeceğini ve işini yapmaya devam edeceğini söylemişti.

Küçük ölçekli bir madenci olan Laizer, madencilere buldukları değerli taşlar hususunda hükümetle iş birliği yapmaya çağırmıştı.

Yalnızca Tanzanya'nın kuzeyinde çıkarılan ve nadir bulunan tanzanit taşı, dünyanın en değerli taşları arasında yer alıyor.

Tanzanya hükümeti geçtiğimiz yıl madencilerin taşlarını hükümete satmalarına izin veren bir ticaret merkezi kurmuştu.

2017'de Tanzanya Devlet Başkanı John Magufuli, orduya değerli taşların kaçakçılığını önlemek için Mererani maden sahasının etrafında 24 kilometrelik bir duvarın inşası emri vermişti.

Mineraller Bakanı Doto Biteko, hükümetin nadir bulunan mineralleri korumak adına taşları satın aldığını söyledi.

Bir anda ülkenin zenginleri arasına giren madenci Laizer ise yaptığı açıklamada, eline geçen parayla topluluğu için bir alışveriş merkezi ve okul açmayı planladığını dile getirdi. Tanzanya Devlet Başkanı John Magufuli de madenciyi tebrik etti.

Dünyanın değerli ve nadir taşları arasında yer alan tanzanit sadece Doğu Afrika ülkesi olan Tanzanya'da ortaya çıkarılıyor.

Madencilik faaliyetleri 2019'da Doğu Afrika ülkesinin GSYİH'sının yüzde 17'sini oluşturdu.

Magufuli yönetimi de sektörde kaçakçılığı engellemek ve gelir toplamayı artırmak amacıyla reformlar uygulamaya koydu.

Akıllı telefonlar, rüzgar türbinleri, hibrit araçların yakıt hücreleri… Nadir toprak elementleri (NTA), tüm bu teknolojik ürünler için önemli bir ham madde. Gelişen teknolojiyle birlikte nadir toprak elementlerine duyulan ihtiyaç tüm dünyada giderek artıyor. 

Nadir toprak elementleri ne anlama geliyor? Akla hangi elementler gelmeli?

Nadir element kavramı, yani bir elementin nadirliği genel anlamıyla bir elementin yer kabuğunda bulunma oranı ile ilişkili bir nitelendirme. Buna verilebilecek en bilinen örneklerler tabii ki altın ve diğer platin grubu metaller. Günümüzde “nadir” element kavramı, nadir toprak elementleri (NTE) ile eş anlamlı kullanılan bir kavram haline geldi. NTE’ler, periyodik tablonun 57-71 numaralı lantanitler grubunda yer alan lantanyumdan lütesyuma kadar olan 15 elementtir. Yine bu gruptaki elementlere benzer özellikleri nedeniyle 21 atom numaralı skandiyum ve 39 numaralı itriyum elementlerini de içeren bir element grubudur.

Bu elementleri nadir olarak nitelemenin başka gerekçeleri var mı?

NTE’nin nadir olarak nitelendirilmesinin nedeni bu elementlerin yer kabuğunda bulunma oranlarının düşük olmasından ziyade, dünya çapında yüksek içerikli cevherleşmelerinin birçok metale göre daha az sayıda olmasından ileri geliyor. Örneğin NTE’ler arasında yer alan seryum ve neodimyum elementlerinin yer kabuğunda bulunma oranları sırasıyla 70 ve 37 pmm’dir ve nadir elementler arasında yer almayan kurşundan (16 ppm) daha fazladır.

Türkiye nadir bulunan elementler açısından ne durumda?

Türkiye’de 1950’li yılların sonlarından itibaren özellikle Maden ve Tetkik Arama Enstitüsü’nün çalışmaları sonucunda kayda değer özellikte çeşitli NTE rezervleri tespit edilmiştir. Yine 2000’li yılların ortalarından itibaren bazı özel sektör madencilik firmalarının faaliyetleri sonucunda ülkemizin NTE rezervleri daha da geliştirildi. Bu açıdan Türkiye’nin NTE’ler açısından dünyanın birçok ülkesinden daha avantajlı bir durumda olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bu rezervlerin tespiti ile ilgili üzerinde durulması gereken önemli bir nokta ise, neredeyse tüm NTE rezervlerimizin bir başka elementin veya cevherin tespit veya rezerv geliştirme çalışmaları sırasında bulunmuş olması. Bu da ülkemizde maden aramanın üzerinde hassasiyetle durulması gereken çok önemli bir konu olduğunu ortaya koyuyor.

Türkiye’de hangi nadir toprak elementleri bulunuyor?

Türkiye’de tespit edilen rezervlerde -bu elementlerin kimyasal özellikleri sebebiyle genelde bir arada olduğu için- dünyadaki birçok rezervde olduğu gibi birçoğu farklı oranlarda da olsa bulunuyor. Bununla beraber ülkemizdeki rezervlerde hafif NTE grubunda bulunan elementler, ağır NTE grubuna göre daha yüksek oranlarda bulunuyor. Bu açıdan özellikle lantanyum, seryum ve neodimyum yüksek miktarda bir üretim potansiyeline sahiptir.

Bunlar hangi bölgelerde yer alıyor?

Ülkemizde tespit edilen ilk ve en önemli NTE yatağı Eskişehir ili Kızılcaören bölgesinde bulunuyor. Yatakta yaklaşık yüzde 3,5 NTE içerikli 30 milyon ton cevherleşme var. 2006 yılında elmas aramaları sırasında tespit edilen Türkiye’nin ikinci en önemli NTE cevherleşmesi ise Isparta ili Çanaklı bölgesinde. Bu rezervde de yaklaşık yüzde 0,1 NTE içerikli 50 milyon ton cevher bulunuyor. Yapılan çalışmalar ve değerlendirmeler sonucunda, bölgedeki NTE cevher rezervinin 500 milyon tona kadar ulaşabileceği öngörülüyor. Bu yataklar haricinde Malatya’da ve Konya’da NTE içerikli çeşitli rezervler potansiyel açısından önemli konumda yer alıyor. Ayrıca Türkiye’de üretilen bazı başka madenlerin artıklarında da bazı NTE’ler yüksek oranda mevcut.

Kaynak: TRT Haber

"Lulo Gülü" adı verilen pembe elmas, doğada en nadir ve saf halde bulunan elmas türü.

Angola Maden Kaynakları Bakanı Diamantino Azevedo ise, "Lulo'dan çıkarılan bu muhteşem pembe elmas, Angola'yı dünya sahnesinde önemli bir aktör olarak göstermeye devam ediyor" dedi.

İhale ile satışa çıkacak

Angola devletine ait elmas, ülkenin ticaret firması Sodiam tarafından gerçekleştirilecek uluslararası ihale ile satışa çıkarılacak.

Öte yandan 2017 yılında Hong Kong’da açık artırmaya çıkarılan 59.6 karatlık 'Pembe Yıldız' adlı elmas 71.2 milyon dolara alıcı bulmuştu. Pembe Yıldız, şimdiye kadar satılan “en pahalı pembe elmas” olarak biliniyor.

Kaynak: TRT Haber

 Yozgat’ın Sorgun ilçesine bağlı 

• Akoluk, 
• Temrezli, 
• Mehmetbeyli, 
• Peyniryemez ve 
• Çakırhacılı 

köyleri arasındaki arazilerde devlet eliyle uranyum arama çalışmaları uzun yıllar sonra yeniden başlatıldı.

Maden Tetkik Arama (MTA) Genel Müdürlüğünce bu köylerde sondaj ve fizibilite çalışması gerçekleştirildi. Nükleer santrallerde yakıt olarak kullanabilen uranyumun çıkarılabilmesi için belli bölgelerde 150 metre derinliğe sondaj vuruldu ve numunelerin çıkarıldığı öğrenildi. Yozgat’ın Sorgun ilçesinde 6-7 bin ton uranyum rezervinin olduğu da belirtiliyor.

Tarlalarında uranyum araması yapılan Peyniryemez ve Çakırhacılı köylerindeki vatandaşlar da heyecanla çalışmaların sonuçlanmasını bekliyor. Daha önce yabancı şirketler tarafından gerçekleştirilen uranyum arama çalışmalarının şimdilerde devlet eliyle gerçekleştirilmesine mutlu olan köylüler, arama çalışmalarında her türlü fedakarlığa hazır olduklarını belirtti.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı

Bu da geçen sene ile karşılaştırıldığı zaman %13.74 gibi ciddi bir artışı göstermekte.

Ancak Eylül 2022 ihracatı incelendiği zaman, toplamda %7,50 tutarındaki düşüşün kaynağının Mineral ihracatındaki yaklaşık 40 Milyon Dolar tutarındaki azalma olduğu görülmekte. Anılan dönemde Doğal Taşlar ihracatında önemli değişme olmadığı gözlemlenmektedir.

Eylül 2022 ayındaki azalmanın nedenleri önümüzdeki aylarda kendini belli edecektir.

Çin Altın Derneği, dünyanın en büyük altın tüketicisindeki tüketimin 2022'de %10,63 düşüşle 1.001,74 tona gerilediğini söylemiştir.

2022'de %17,23 düşüşle 258,94 ton olan külçe altın ve madeni para tüketimi bu düşüşe öncülük etmiştir. Fiziksel altın külçelerine yapılan yatırım, sürekli yüksek olan altın fiyatları ve döviz kurlarındaki oynaklık nedeniyle azalmıştır.

Bu arada, altın takı tüketimi yıllık %8,01 düşüşle 654,32 tona gerilemiştir.

Dernek, “Altın takı tüketimi geçen yılın başında güçlü bir toparlanma yaşamıştır, ancak daha sonra ülkedeki Covid alevlenmeleri nedeniyle önemli ölçüde düşmüştür”. açıklamasında bulunmuştur. 

Sektör kuruluşu, tüm sarı elmas fiyatlarının bir önceki yıla kıyasla %4,6 arttığını, ardından pembelerde %3,9 ve mavilerde %1,8 artış olduğunu belirtmiştir.

FCRF, bu elmasların ulaştığı fiyat artışlarının beyaz elmas fiyatlarındaki yıllık düşüşle çeliştiğini söylemiştir.

FCRF veri tedarikçisi Israel Papushado yaptığı açıklamada, “2022, her boyutta ve doygunlukta sarı renkli fantezi pırlantalar için çok iyi bir yıl olmuştur. Yüksek görsel dereceli ve belirli şekillerdeki sarı elmaslar, Endekse yansıtıldığından daha fazla artmış görünmektedir.” demiştir.

“Önceki yıllara kıyasla pembe renkli fantezi pırlantaların performansında anlamlı değişiklik olmamıştır. Ancak, olasılıkla Çin pazarındaki sınırlamalar nedeniyle mavi elmaslar beklenen performansı göstermemiştir.” ifadesini belirtmiştir.

FCRF tarafından bildirilen fiyatlar, Hong Kong, New York, Cenevre ve Tel Aviv gibi majör global ticaret merkezlerinde sarı, pembe ve mavi renkli fantezi elmasların performansı için takip edilen verilere dayanan kendine ait Renkli Fantezi Elmas Endeksine dayanmaktadır. 

Doğa, dünya genelinde çıkarılan mücevher kalitesinde yaklaşık her 10.000 ham elmastan birine fantezi renkler bahşeder.

Mavi, pembe veya yeşil olabilen değerli taşlar, egzotik ve sıra dışı ürünler için tüketici tercihine bağlı olarak özel varlık sınıfı oluşturur. Bu durum, aynı zamanda ana elmas piyasasındaki arzı ve talebi yönlendiren diğer faktörlerden daha az etkilenmeleri anlamına gelir.